درمان پوسیدگیهای عمیق در دندانهای شیری
پوسیدگی دندان یکی از مشکلات رایج در کودکان است که اگر بهموقع درمان نشود، میتواند عواقب جدی برای دندانهای دائمی به همراه داشته باشد.
دندانهای شیری در دوران کودکی نه تنها برای غذا خوردن و صحبت کردن مهم هستند، بلکه نقش مهمی در شکلگیری دندانهای دائمی دارند.
درمان بهموقع پوسیدگیهای دندانهای شیری میتواند از بروز مشکلات جدی جلوگیری کرده و سلامت دندانهای دائمی را تضمین کند.
در این مقاله، به بررسی بهترین روشهای درمان پوسیدگیهای عمیق دندانهای شیری میپردازیم و تکنیکهای مختلف درمانی، مواد مورد استفاده، و مزایا و معایب هرکدام را شرح میدهیم.
این مقاله بر اساس راهنمای “Best Clinical Practice Guidance for Treating Deep Carious Lesions in Primary Teeth” که توسط آکادمی دندانپزشکی کودکان اروپا (EAPD) منتشر شده است، تهیه شده است.
این سند یکی از منابع معتبر و علمی در زمینه درمان پوسیدگیهای دندانهای شیری است که به بررسی دقیق روشهای درمانی مؤثر برای این نوع پوسیدگیها پرداخته و توسط متخصصان برجسته در این حوزه تایید شده است.
استفاده از این سند بهعنوان یک منبع علمی بهویژه در کشورهای پیشرفته بهعنوان استاندارد درمانی شناخته میشود.
همچنین بخوانید >>> تزریق داخل استخوانی در دندانپزشکی کودکان
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
پوسیدگی دندان ممکن است در ابتدا بدون علامت باشد، اما با گذشت زمان و پیشرفت پوسیدگی، ممکن است درد و حساسیت در دندانها بهویژه هنگام مصرف مواد شیرین، سرد یا گرم بروز کند.
اگر پوسیدگی به داخل پالپ دندان رسیده باشد، میتواند منجر به عفونت شود که نیاز به درمانهای پیچیدهتری دارد.
به همین دلیل، مراجعه به دندانپزشک در مراحل اولیه پوسیدگی میتواند از درمانهای پیچیدهتر و گرانتر جلوگیری کند.
همچنین، طبق راهنمای آکادمی دندانپزشکی کودکان اروپا (EAPD)، درمانهای مبتنی بر شواهد و تکنیکهای کمتهاجمی از جمله روشهای دندانپزشکی مداخله حداقلی (MID) میتوانند به کاهش مشکلات بیمار و دندانپزشک کمک کنند.
درمان پوسیدگیهای عمیق در دندانهای شیری
روشهای درمان پوسیدگیهای عمیق در دندانهای شیری
درمان پوسیدگیهای عمیق دندانهای شیری میتواند با استفاده از روشهای مختلف انجام شود.
انتخاب روش درمان بستگی به عواملی مانند سن کودک، وضعیت دندان، میزان همکاری کودک، و نوع پوسیدگی دارد.
در اینجا به بررسی روشهای متداول پرداختهایم.
تکنیک پوشش غیرمستقیم پالپ (Indirect Pulp Capping – IPC)
پوشش غیرمستقیم پالپ یکی از روشهای مؤثر برای درمان پوسیدگیهای عمیق است که در آن پالپ دندان همچنان سالم باقی میماند.
در این روش، دندانپزشک فقط بخشی از پوسیدگی را حذف کرده و یک لایه محافظ از مادهای خاص (مانند کلسیم هیدروکسید) برای محافظت از پالپ دندان قرار میدهد.
این لایه به تحریک بازسازی پالپ کمک کرده و از آلوده شدن آن جلوگیری میکند.
این تکنیک برای دندانهایی که به پالپ نزدیک شدهاند ولی هنوز کاملاً آلوده نشدهاند، بسیار مناسب است.
طبق راهنمای EAPD، این روش یکی از مؤثرترین گزینهها برای حفظ دندان در شرایط خاص است و میتواند تا زمان افتادن طبیعی دندان، آن را سالم نگه دارد.
مزایا:
- حفظ پالپ دندان و جلوگیری از پیشرفت پوسیدگی.
- عدم نیاز به مداخلات پیچیده و دردناک.
- بهبود نتایج درمانی در درازمدت.
معایب:
- این تکنیک تنها برای دندانهایی که هنوز پالپ آنها سالم است مناسب است.
- نیاز به مهارت بالای دندانپزشک در انتخاب تکنیک مناسب و مواد مورد استفاده.
پالپوتومی (Pulpotomy)
در روش پالپوتومی، تنها بخش ملتهب پالپ برداشته میشود و بخش سالم آن باقی میماند.
این روش برای دندانهایی که پوسیدگی به داخل پالپ رسیده است، اما هنوز پالپ ریشه را درگیر نکرده ، مناسب است.
پس از برداشتن بخش آلوده پالپ، یک داروی برای التیام پالپ مانند فرموکروزول (FC) یا MTA (معدن تری اکسید) برای حفاظت از بافت پالپ باقیمانده استفاده میشود.
در نهایت دندان با مواد ترمیمی مناسب پر میشود.
مزایا:
- حفظ دندان برای مدت زمان طولانی تا زمان افتادن طبیعی آن.
- نسبت به پالپکتومی ، این روش کمتهاجمیتر است.
- شواهد نشان میدهند که این روش دارای نرخ موفقیت بالایی است.
معایب:
- این روش تنها در دندانهای شیری که التهاب به حدی نیست که تمام پالپ را درگیر کرده باشد، مؤثر است.
- نیاز به دقت بالا در هنگام برداشتن بخش ملتهب پالپ.
فلوراید دیآمین نقره (SDF)
فلوراید دیآمین نقره (SDF) یک درمان غیرتهاجمی است که برای متوقف کردن پیشرفت پوسیدگی در دندانهای شیری استفاده میشود.
این ماده بهویژه برای کودکان با ریسک بالای پوسیدگی توصیه میشود. این روش از یک محلول 38% فلوراید دیآمین نقره برای توقف پوسیدگی و کاهش درد استفاده میکند.
مزیت این روش این است که نیاز به هیچ نوع مداخله تهاجمی ندارد.
مزایا:
- روش غیرتهاجمی و سریع.
- برای کودکان کوچکتر که قادر به همکاری نیستند مناسب است.
- هزینه کمتری نسبت به سایر روشهای درمانی دارد.
معایب:
- فقط برای متوقف کردن پیشرفت پوسیدگی مؤثر است و نمیتواند پوسیدگی را به طور کامل درمان کند.
- ممکن است لکههایی تیره بر روی دندانها ایجاد کند.
تکنیک هال (Hall Technique) با استفاده از SSC
تکنیک هال برای دندانهای شیری که پوسیدگی شدید دارند و نیاز به ترمیم دارند، استفاده میشود.
در این روش، SSC بدون نیاز به برداشتن پوسیدگی روی دندان سمان میشود. این روش بهویژه برای کودکانی که قادر به همکاری نیستند مؤثر است.
مزایا:
- روش سریع و کمدرد.
- نیاز به کمترین همکاری از طرف کودک.
- کاهش ناراحتی و درد برای بیمار.
معایب:
- ممکن است از نظر زیبایی برای دندانهای قدامی مناسب نباشد.
- فقط برای دندانهای با پوسیدگی شدید مناسب است.
تکنیک ترمیم غیرتهاجمی (Atraumatic Restorative Technique – ART)
تکنیک ART یک روش کمتهاجمی است که بهویژه برای درمان پوسیدگیهای یکسطحی در دندانهای شیری کاربرد دارد.
در این روش، پوسیدگی با استفاده از ابزارهای دستی برداشته میشود و سپس دندان با مواد ترمیمی پر میشود.
این تکنیک نیاز به دستگاههای پیچیده ندارد و برای کودکان مناسب است، بهویژه آنهایی که قادر به همکاری نیستند.
مزایا:
- روش کمتهاجمی که نیاز به استفاده از دستگاههای پیچیده ندارد.
- سرعت درمان بالا و درد کمتر.
- مناسب برای کودکان کوچک و آنهایی که همکاری کمتری دارند.
معایب:
- برای پوسیدگیهای چندسطحی مناسب نیست.
- ممکن است در دندانهای با پوسیدگی عمیقتر مؤثر نباشد.
همچنین بخوانید >>> بیماری ژنژیواستوماتیت اولیه
درمان پوسیدگیهای عمیق در دندانهای شیری
مواد مورد استفاده در درمان پوسیدگیهای دندانهای شیری
انتخاب مواد مناسب برای ترمیم دندانهای شیری اهمیت زیادی دارد.
مواد مختلف برای ترمیم پوسیدگیها بسته به نوع و اندازه پوسیدگی انتخاب میشوند.
گلاس آینومر (GIC)
گلاس آینومر به دلیل خواص انتی باکتریال و قدرت چسبندگی بالا، برای ترمیمهای دندانهای شیری مناسب هستند.
این مواد بهویژه برای ترمیمهای اکلوزال (کلاس I) توصیه میشوند و به خوبی با ساختار دندان ترکیب میشوند.
کامپوزیتهای هیبریدی و بالکفیل
کامپوزیتهای هیبریدی و بالکفیل برای ترمیمهای اکلوزوپروگزیمال (کلاس II) دندانهای شیری توصیه میشوند.
این مواد استحکام بالایی دارند و به راحتی شکلدهی میشوند. همچنین به دلیل ویژگیهای زیباییشناسی، برای دندانهای جلویی نیز مناسب هستند.
کامپومرها
کامپومرها ترکیبی از کامپوزیتها و گلاس آینومرها هستند و برای ترمیمهای اکلوزال و اکلوزوپروگزیمال دندانهای شیری استفاده میشوند.
این مواد به دلیل ویژگیهای مکانیکی مناسب و تطابق رنگی، بسیار محبوب هستند.
مراقبتهای پس از درمان پوسیدگیهای دندانهای شیری
پس از درمان پوسیدگیهای دندانهای شیری، مراقبتهای ویژهای باید انجام شود تا از بازگشت پوسیدگی و سایر مشکلات جلوگیری شود:
- رعایت بهداشت دهان و دندان: مسواک زدن دندانها با خمیر دندان مناسب و استفاده از نخ دندان.
- مراجعه منظم به دندانپزشک: برای ارزیابی وضعیت دندانها و پیشگیری از پوسیدگیهای جدید.
- محدود کردن مصرف مواد شیرین: کاهش مصرف خوراکیهای شیرین و نوشیدنیهای اسیدی به جلوگیری از پوسیدگی کمک میکند.
سخن پایانی
درمان پوسیدگیهای عمیق دندانهای شیری نیازمند انتخاب روش درمانی مناسب است که بستگی به وضعیت دندان و همکاری کودک دارد.
استفاده از تکنیکهای دندانپزشکی مداخله حداقلی (MID) میتواند به حفظ دندانهای شیری تا زمان افتادن طبیعی آنها کمک کند و از درمانهای پیچیدهتر جلوگیری کند.
والدین باید از اهمیت مراجعه به دندانپزشک در مراحل اولیه پوسیدگی آگاه باشند و از تکنیکهای مناسب برای حفظ سلامت دندانهای کودک خود استفاده کنند.
