ویروس هرپس و ژنژیواستوماتیت اولیه در کودکان: تشخیص زودهنگام و مراقبتهای ویژه
ژنژیواستوماتیت اولیه یکی از بیماریهای ویروسی شایع در کودکان است که ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس نوع 1 (HSV-1) میباشد.
این بیماری معمولاً در سنین ۶ ماهه تا ۵ ساله رخ میدهد و میتواند علائم شدیدی ایجاد کند که والدین باید نسبت به آنها حساس باشند و مراقبتهای لازم را به موقع انجام دهند.
در این مقاله به طور کامل در مورد این بیماری، علائم، علل، و نحوه مراقبت از کودکان مبتلا به ژنژیواستوماتیت اولیه صحبت خواهیم کرد.
ژنژیواستوماتیت اولیه چیست؟
ژنژیواستوماتیت اولیه یک بیماری ویروسی است که توسط ویروس هرپس سیمپلکس نوع 1 ایجاد میشود.
این بیماری بیشتر در کودکان ۶ ماهه تا ۵ ساله شایع است، اما ممکن است در سنین بزرگتر یا حتی در بزرگسالان نیز دیده شود.
وقتی کودک برای اولین بار با ویروس هرپس سیمپلکس مواجه میشود، واکنش بدن ممکن است به صورت شدید و با علائم واضح بروز کند.
اما پس از این دوره اولیه، ویروس وارد فاز نهفته میشود و ممکن است بعدها به شکل تبخال در دهان یا اطراف لب دوباره بروز پیدا کند.
این بیماری عموماً در نتیجه تماس مستقیم با فرد مبتلا به هرپس سیمپلکس یا از طریق تماس با اشیای آلوده منتقل میشود.
مهمترین مسئله این است که ویروس هرپس سیمپلکس پس از اولین عفونت وارد بدن شده و در سیستم عصبی نهفته میشود و میتواند در زمانهای مختلف دوباره فعال شده و باعث تبخال شود.
علائم ژنژیواستوماتیت اولیه
علائم ژنژیواستوماتیت اولیه
ژنژیواستوماتیت اولیه میتواند علائم متنوعی داشته باشد که در برخی از کودکان به شدت بروز میکند، در حالی که در برخی دیگر علائم خفیفتر است.
علائم این بیماری شامل موارد زیر است:
تب بالا
یکی از علائم شایع ژنژیواستوماتیت اولیه تب بالاست که میتواند تا ۴۰ درجه سانتیگراد هم برسد.
این تب معمولاً با احساس بیحالی و ضعف همراه است.
زخمهای دردناک در دهان
یکی از علائم اصلی این بیماری زخمهای کوچک و دردناک در داخل دهان، روی لثهها، زبان، لبها و سقف دهان است.
این زخمها معمولاً باعث ایجاد ناراحتی شدید در کودک میشوند و خوردن یا نوشیدن را برای او دردناک میکنند.
قرمزی و تورم لثهها
لثهها معمولاً قرمز و متورم میشوند و در برخی موارد ممکن است خونریزی نیز داشته باشند.
این علائم به شدت کودک را آزار میدهد.
بیاشتهایی و بیحالی
به دلیل درد زیاد در دهان و التهاب لثهها، کودکان مبتلا به این بیماری معمولاً از خوردن و نوشیدن خودداری میکنند و با بیاشتهایی شدید روبهرو میشوند.
آبریزش از دهان
از آنجایی که بلعیدن دردناک است، کودکان ممکن است آبریزش زیاد داشته باشند.
این مورد باید به دقت مورد توجه قرار گیرد تا از کمآبی جلوگیری شود.
تورم غدد لنفاوی
در برخی از موارد، غدد لنفاوی زیر فک و گردن متورم و حساس میشوند.
تاولهای اطراف لب و صورت
در برخی موارد، ممکن است تاولهای کوچکی در اطراف لبها یا حتی روی صورت کودک مشاهده شود.
چگونه ژنژیواستوماتیت اولیه منتقل میشود؟
ویروس هرپس سیمپلکس از طریق تماس مستقیم با فرد مبتلا به بیماری یا از طریق تماس با اشیای آلوده به ویروس منتقل میشود.
این ویروس معمولاً از طریق بزاق، آب دهان یا تماس با زخمهای فعال دهانی به دیگران منتقل میشود.
همچنین ممکن است ویروس از طریق بوسیدن، استفاده از مسواک یا اشیای شخصی مشترک مانند حوله یا لیوان منتقل شود.
بنابراین، والدین باید هنگام مراقبت از کودک مبتلا، از تماس نزدیک با کودک بیمار و استفاده از اشیای شخصی مشترک خودداری کنند تا از انتقال ویروس جلوگیری کنند.
بیماری ژنژیواستوماتیت اولیه
مراقبتهای خانگی برای کودکان مبتلا به ژنژیواستوماتیت اولیه
مراقبت از کودکان مبتلا به ژنژیواستوماتیت اولیه به ویژه در دورهای که علائم بیماری شدیدتر است، بسیار مهم است.
در این بخش، چند نکته و توصیه برای مراقبت از کودک در این دوران آورده شده است:
1. کنترل تب
تب بالا یکی از علائم اصلی این بیماری است.
والدین باید تب کودک را کنترل کنند و در صورت نیاز از داروهای تببر مانند استامینوفن استفاده کنند.
البته پیش از هر اقدامی با پزشک مشورت شود.
2. رژیم غذایی نرم
به دلیل دردناک بودن زخمها، بهتر است رژیم غذایی کودک از مواد نرم و سرد مانند پوره، سوپ سرد و بستنی تشکیل شود.
این غذاها به کاهش درد و التهاب کمک میکنند و کودک را از کمآبی محافظت میکنند.
3. آبرسانی مناسب
به دلیل آبریزش زیاد از دهان و بیاشتهایی، کودک ممکن است در معرض کمآبی قرار گیرد.
لذا والدین باید تلاش کنند که کودک به میزان کافی مایعات مصرف کند.
استفاده از مایعات سرد مانند آب، آبمیوه یا یخ نیز میتواند کمککننده باشد.
4. اجتناب از خوردن مواد تحریککننده
از آنجایی که زخمها در دهان کودک ممکن است شدیداً دردناک باشند، باید از دادن مواد غذایی تحریککننده مانند غذاهای تند، ترش و داغ اجتناب شود.
5. استفاده از داروهای ضدویروس (در صورت تجویز پزشک)
در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهای ضدویروسی مانند آسییکلوویر را برای کمک به کاهش مدت زمان بیماری تجویز کند.
این داروها باید طبق دستورات پزشک مصرف شوند.
چگونه از کمآبی جلوگیری کنیم؟
یکی از بزرگترین خطرات برای کودکانی که به ژنژیواستوماتیت اولیه مبتلا میشوند، کمآبی بدن است.
از آنجایی که کودک به دلیل درد ناشی از زخمها از خوردن و نوشیدن امتناع میکند، ممکن است دچار کمآبی شود.
برای جلوگیری از این مشکل، والدین باید اطمینان حاصل کنند که کودک به اندازه کافی مایعات مصرف میکند.
استفاده از مایعات سرد و نرم، به خصوص در صورت وجود درد زیاد، میتواند مفید باشد.
زمان مراجعه به پزشک
اگر علائم کودک به مدت چند روز ادامه یافت یا بدتر شد، حتماً باید به پزشک مراجعه کنید.
همچنین اگر کودک دچار علائم زیر شد، باید فوراً به پزشک مراجعه شود:
- تب بسیار بالا که با داروهای تببر کاهش نمییابد
- عدم توانایی در خوردن و نوشیدن به مدت طولانی
- تورم شدید غدد لنفاوی
- خونریزی زیاد از دهان یا لثهها
و در پایان:
ژنژیواستوماتیت اولیه یک بیماری ویروسی است که معمولاً در کودکان بین ۶ ماه تا ۵ سال رخ میدهد و میتواند علائم شدیدی ایجاد کند.
با مراقبتهای مناسب و توجه به نیازهای کودک در دوران بیماری، میتوان از بروز مشکلات جدی جلوگیری کرد.
مهمترین نکات شامل کنترل تب، تأمین مایعات کافی و مراقبت از زخمهای دهانی است.
همچنین اگر علائم به مدت طولانی ادامه یافت یا وضعیت کودک بدتر شد، حتماً باید به پزشک مراجعه کنید.
سوالات متداول
ژنژیواستوماتیت هرپسی، عفونت اولیه با ویروس هرپس سیمپلکس (HSV-1) است که معمولاً در کودکان خردسال رخ میدهد. علائم اصلی آن شامل تب بالا، بیقراری شدید و زخمهای متعدد در سراسر دهان (لثه، زبان، کام و لب) است و لثهها به شدت قرمز و متورم میشوند. در مقابل، آفت دهان ویروسی نیست، مسری نیست، با تب همراه نیست و معمولاً به صورت یک یا چند زخم محدود در نواحی نرم دهان (مانند داخل گونه) دیده میشود، نه روی لثه یا کام سخت.
بله، میتواند خطرناک باشد. بزرگترین خطر، کمآبی بدن (Dehydration) است، زیرا کودک به دلیل درد شدید از خوردن و آشامیدن امتناع میکند. اگر فرزند شما علائمی مانند لبهای خشک، گریه بدون اشک، کاهش حجم ادرار (مثلاً پوشک خشک برای بیش از ۶-۸ ساعت) و بیحالی شدید داشت، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
درمان عمدتاً حمایتی و تسکینی است:
کنترل درد: استفاده از مسکنهایی مانند استامینوفن یا ایبوپروفن.
تامین مایعات: تشویق کودک به نوشیدن مایعات خنک و فراوان.
رژیم غذایی نرم: غذاهای نرم و غیر اسیدی مانند پوره، ماست و بستنی.
خیر، آنتیبیوتیکها هیچ تاثیری ندارند زیرا عامل بیماری ویروس است، نه باکتری. در موارد شدید، ممکن است پزشک داروی ضدویروسی (مانند آسیکلوویر) تجویز کند.
این بیماری بسیار مسری است و از طریق تماس مستقیم با بزاق یا ضایعات فرد آلوده منتقل میشود (مانند بوسیدن، استفاده از قاشق مشترک یا اسباببازیهای آلوده به بزاق). کودک باید تا زمانی که تمام زخمهای دهانش به طور کامل بهبود نیافته و تب او قطع نشده است (معمولاً ۱۰ تا ۱۴ روز)، از رفتن به مهدکودک یا مدرسه و تماس نزدیک با کودکان دیگر، به خصوص نوزادان، خودداری کند.
بله، پس از عفونت اولیه، ویروس هرپس سیمپلکس (HSV-1) به صورت نهفته (خواب) در عقدههای عصبی بدن باقی میماند. این ویروس میتواند در آینده و تحت شرایطی مانند استرس، تب، ضعف سیستم ایمنی یا قرار گرفتن در معرض نور خورشید، دوباره فعال شود و باعث ایجاد ضایعاتی به نام تبخال (Cold Sore یا Fever Blister)، معمولاً در اطراف لبها شود. این ضایعات عودکننده معمولاً بسیار خفیفتر از عفونت اولیه هستند.
[…] همچنین بخوانید >>> بیماری ژنژیواستوماتیت اولیه […]
[…] همچنین بخوانید >>> بیماری ژنژیواستوماتیت اولیه […]
[…] همچنین بخوانید >>> بیماری ژنژیواستوماتیت اولیه […]